فنون دقيق رياضى را بخورد جامعه ميدادند . - يا للعجب كه نادانى قوم باز هم كار خود را كرد ، براى استفاده‌هاى نامشروع از اين فنون چه عمرها تباه ساخت و چه اندازه بدبختى و سياه روزى ببار آورد ! بسط و تكسير تكسير يكى از اصطلاحات متداول فنون غريبه است كه در كتاب كنوز المعزّمين ما نيز موافق بعض نسخ قديمه [ نسخهء س مقالت پنجم ص 13 ] به كار رفته و آن را بطرق و اقسام مختلف در حروف و اعداد و الواح عمل ميكنند و علماى فن از قبيل محمود دهدار و غيره بسبب اهميّت موضوع دربارهء آن رسائل مفرده پرداخته و بعضى اصلا علم تكسير را فنّى مخصوص شمرده و آن را به دو قسم تكسير عددى و تكسير حرفى تقسيم كرده‌اند . كلمهء تكسير در لغت بمعنى بسيار شكستن و بقول علماى صرف و لغت مبالغه و تكثير در كسر است ، به اين معنى كه چيزى را چنان بشكنند كه بپاره‌هاى خرد بسيار مبدّل گردد نه اينكه مثلا دو قطعه شده باشد - و مقصود علماى ادب از معنى مبالغه و تكثير كه در باب تفعيل اين مادّه و نظاير آن مانند تقطيع و تقتيل « 1 » ميگويند همين بسيارى عمل و نتيجهء فعل است نه سختى و شدّت يك عمل . امّا در اصطلاح به چند قسم و ترتيب استعمال مىشود . - از جمله تكسير كلمات عبارتست از اينكه كلمه را بحروف مقطّع بنويسند مثلا كلمهء سلام

--> ( 1 ) - تقطيع يعنى تجزيه كردن چيزى باجزاء و قطعات بسيار - تقتيل : كشتن جماعت بسيار .